Hình vẽ trên đường phố

Toronto cũng giống như những thành phố lớn khác trên bắc Mỹ,chúng ta thường thấy những hình ảnh" nghệ nhân đường phố" họ vẽ lên những vách tường,nhiều hình ảnh nghệ thuật rất  cao,nhưng hiếm khi  được công nhận,bởi vì họ là nghệ nhân đường phố!!
Mời các bạn xem vài hình ảnh mt  chụp ở con hẽm nhỏ downtown Toronto

Và đây là chiếc cầu cũ thật cũ nhìn về hường CN Tower

Mũi Né xưa

Tôi cùng một người bạn ở xa về, dạo chơi một vòng từ xứ Rạng cho đến Mũi Né,.Các khu du lịch nằm cạnh nhau kéo dài hơn 12km Phố thị Mũi Né bây giờ đông vui ,nào là khách sạn, quán ăn, karaoke, massage lẫn các món ăn chơi không thiếu thứ gì. Khách du lịch các nơi đổ về, từ sáng cho đến khuya ăn uống vui chơi. Nhìn Phố thị rộn ràng như thế tôi lại thấy nhớ Mũi Né ngày nào: Mũi Né của một thời tôi cùng bạn bè tôi đã sống. Một thời tuổi thơ đi qua bây giờ nhớ lại cũng chỉ là một thoáng xa mờ trong ký ức. Mũi Né xưa Mũi Né của quảng thời thơ mộng.

Tôi nhớ rất rõ ngày xưa ấy, khi đi xa về, ngồi trên chuyến xe từ Phan Thiết về Mũi Né lòng tôi lúc nào cũng cảm thấy nao nao. Xe lên dóc lầu ông Hoàng, xe đổ dóc mũi Đá Ông Địa gió bấc lùa mang theo mùi vị tanh nồng mằn mặn của biển cả làm lòng tôi thấy rộn ràng hơn. Mũi Né mờ mờ xa từ nơi ấy

Em có về thăm Mũi Né không
Dường như trời đã sắp vào xuân
Dường như gió bấc lùa trong cát
Những chuyến xe đò giục bước chân

Quanh co qua những con đường quen, quanh co qua những hàng dừa xứ Rạng xanh mát, quanh co qua những nỗi nhớ bao ngày . Mũi Né hoang sơ trầm mặc ngày nào cũng hiện ra trước mắt tôi. Đứng ở Cây Dừa Một nhìn về xứ Rạng xa xa, Thạch Long xa xa, Mũi Né như bức tranh quê hoàng mỹ nhất . .

Mũi né xưa không có những địa danh lịch sử như Sài gòn Hà Nội..hay những danh lam thắng cảnh nơi khác.Mũi Né xưa chi là biển, gió, cát,.Sự đổỉ thay không ngừng nghỉ của thời gian làm cho biển đồi Mũi Né trở nên thiết tha hơn với những ai từng sống với nó và Mũi Nexưa trong tôi không chỉ là những kỷ niệm tuyệt vời nhất mà còn là một dòng sông đầy thơ trôi mãi theo những tháng năm dài dù tôi có đi đâu về đâu..

Vẫn những sáng êm êm, từng đợt sóng mềm vổ đều vào bờ.Từng đàn từng đàn cá đối len vào bờ đá khi nước lớn [bây giờ không còn nữa].Lũ học trò chúng tôi cùng nhau đánh lưới bắt cá,ngập lặn quanh bờ đá.Rồi khi hè đến,khi cây phương vĩ già độc nhất của sân trường trung học Hải Long thủa nào nở hoa cũng là lúc gió nồm nam về thổi mạnh.Từng đơt sóng vổ vào kè đá,những lớp đá cuội bao đời vẫn vững bền che chắn cho bến bờ Mũi né ,Mùa nồm nam về,một mùa bội thu, từng cội chà xa khơi mọc lên, từng đàn cá nục,cá lầm lại về cho người dân Mũi né lại hả hê với một mùa lắm cá nhiều tôm.Rồi khi gió bấc về se se lạnh,biển MN trở lại hiền hòa như xưa, mảnh trăng khuya cùng những bóng thuyền xa,từng đợt sóng êm đềm vổ róc rách vào kè đá, bóng dừa khuya lay nhẹ suốt đêm dài .Buồn nhớ trở về khi tiếng máy đêm nổ nhẹ ngoài khơi , Mũi Né vắng lặng cô đơn như những chòi rớ khuya bên ánh đèn soi cá.

Tôi nhớ những con đường đất trong làng những tối không trăng. Chúng tôi vẫn ung dung lang thang trên những con đường quen ấy; Khi thì nhà bác Cả, bác Sáu Lý ,bác Cẩm Zùng;Khi thì nhà Ánh Hòa, A Xỉn hay nhà Võ Bất ,Võ Tồn.Con đường dóc bà Banh với nhiều địa danh kỷ niệm Trường Hải Long, đình làng Khánh Thiện, bida Tâm teo, cà phê Hùng, ngả tư Cù Đe, banh lắc ông Tòng. Tôi nhớ nhất những đêm trăng sáng thầy trò thường rủ nhau ra hòn đá ông Chin Cẩu ngắm trăng . Ngồi trên mỏm đá chơi vơi nhìn sóng nước đêm, biển trở nên hư ảo lạ thường. Nhìn về xứ Rạng xa mờ bóng dừa đêm trãi dài theo bờ khuya như suối tóc đen đang ôm lấy khuông mặt mỹ miều của ai đó thuần khiết và lãng mạn. Bây giờ những nơi ấy chỉ là những tên gọi xa xưa, một số rơi vào cảnh hoang tàn, một số trở thành nhà phố theo dòng đô thị hóa.Vết tích một thời cũng chỉ là những ký ức xa mờ nằm trong tâm khảm của mỗi chúng ta để trong một lần tìm về nào đó khi nghe tiếng chuông chùa phật học MN hay tiếng chuông nhà thơ Thạch Long vang lên ta lại lục tìm trong xó xỉnh ký ức một thời bao kỷ niêm vui buồn trên xứ MN đấy ấp thân thương này.

Tôi rất nhớ vầng trăng xưa thủa ấy.Ngữa mặt nhìn trời đêm trăng khuya thật xa,.thật cô đơn,trăng tỏa ra cả không gian bao la,biển trăng dịu vợi mông mênh. Trên biển khơi trăng như vỡ vụn, từng mảnh sáng trôi dạt muôn nơi xa xôi vô định. Đồi trăng sáng tối ẩn hiện phô bày những đường cong tuyệt mỹ của đất trời Cả một thời trăng ấu thơ chơi vơi .Trăng xuyên qua từng lớp lá dừa trăng trở nên lung linh huyền ảo hơn.Chúng tôi những người bạn trai gái thủa thời niên thiếu ấy cùng vui đùa bên nhau suốt cả bao mùa trăng và cũng trong những lần trăng đầy lưu luyến ấy tôi và cô ấy trở thành đôi bạn thân.Chúng tôi thương rủ nhau chơi riêng hay những lúc trăng về sáng chúng tôi thường cùng nhau đi gánh nước và khi chúng tôi cảm nhận đươc thứ tình cảm lạ lùng thủa ban đầu lưu luyến ấy thì vừa lúc chúng tôi xa nhau.Dòng đời nghiệt ngã đã tách chúng tôi về hai lối.Vầng trăng Mũi né xưa trở thành kỷ niệm buồn.

Ôi những chú nai tơ
Công chúa rừng già
Nơi hoang đường xa
Cừa đã khép ngăn em về.

[Tuổi biết buồn -Nhac Ngọc Chánh-Phạm Duy]

Tôi đi Nha Trang còn cô ấy cũng dời nhà đi nơi khác.Chúng tôi bặt tin nhau từ đó mãi cho tới khi năm tôi 20 tuổi chúng tôi lại gặp nhau trong một lần về ăn tết năm 1974.

Mũi Né ơi người xưa đã xa
Mùa ơi gió bấc nhớ không ngờ
Năm nay em có về ăn tết
Có ngậm ngùi nghe chút ấu thơ
[ Thơ Đỗ Nghê]
Chúng tôi lại bên nhau,cùng nhau thăm đồi cát.Trên con đường từ hội thánh tin lành đi đến đồi dương thủa đó chúng tôi lang thang qua nhiều lượn sóng cát dài, đồi dương gió chập chùng xa xa. Cô ấy rực rở và quyến rũ trong chiếc áo bà ba tơ sóng vàng óng ả. Đồi dương vắng lặng yên bình không tiếng xe, tiếng người chỉ có gió vang vang cùng sóng biển vổ xa .Biển rì rào ,đồi dương rì rào. Tựa vào nhau yên lặng, gió tết thổi ,dòng thời gian trôi, bao năm xa cách hiện về cùng với cái hiện tại lắm chênh vênh của thời chiến tranh và gió ,gió thổi ,thổi…thổi mãi.Gió tết cho chúng tôi gần nhau và cũng dòng gió tết năm ấy một lần nữa chúng tôi xa nhau

Gió bấc về gió bấc ra đi
Gió tết về mang nỗi chia ly
Một thời son sắc em đi mãi
Lá úa vàng theo những tháng ngày

[Theo vòng gió tết-VDL]

Ba mươi mấy năm sau, trong một lần hơp mặt cựu học sinh Hải Long chúng tôi lại gặp nhau. Cám ơn cuộc đời đã ban tặng cho cô ấy một gia đình thật hạnh phúc.

Mũi Né xưa ơi, dòng thời gian xưa ơi có không gian nào cho tôi trở lại nhìn những cọng buồn xưa trôi nổi trên sóng xa khơi một thời ; Có góc tối nào đầy trăng để tôi lục tìm trong quá vãng những ẩn ước ngày nào về sự hạnh ngộ cùng nổi chia ly ; Bạn bè ơi, những kẻ đã đi xa hay những người còn ở lại, con thuyền đầy ấp yêu thương của tháng năm xưa đã vỡ.Mỗi người trên miếng ván thuyền xưa trươt dài trong số phận đời mình theo những rủi may may rủi và có một lần khuya nào không nhỉ ? thổn thức lại tìm về , lại tìm thấy đươc niềm hạnh phúc hay nổi khổ đau của bè bạn một thời mà duyên phận đẩy đưa thành niềm trắc ẩn .

Vầng trăng xa xưa ơi:những đôi mắt đen cùng mái tóc xanh thủa nào đã trôi dạt về đâu? có nhớ không đêm trăng hè xưa cùng vầng mây đen xa xăm ấy.Những giọt hè thủa nào có còn rơi rớt trong giấc mơ đêm lạc loài mà ngày tháng cũ đã trở thành mộng mị trong mối dây tơ rối rắm một thời.Có biết không sóng xa từng đêm vẫn vổ dù thời gian có đi mãi không về.Mối tình xưa cùng lối cũ không hẹn thề ấy vẫn như Mũi Né thủa nào vẫn yên bình trong nổi nhớ nhung vô tận .Bao nhiêu năm rồi ai lang thang xứ lạ, ai quanh quẩn quê nhà ,Dù đi đâu về đâu khi gió tết về , có nghe không chút rộn ràng về ngày tháng cũ , tiếng pháo xưa trong một tối giao thừa hay ngọn đèn rớ khuya cùng gió đêm thổi hoài thổi mãi .Mùa xuân ơi có dòng xuân nào quay trở lại cho tôi được nhìn thấy bóng dáng em thủa nào cùng những thơ ngây xưa bên góc trời Mũi Né một thời mà những hoang đường xưa theo dòng hoài niệm về nơi cuối trời nắng gió đầy ấp yêu thương thủa nào.

Đêm…,sóng,….gió….., cát bay…,Mũi Né…. Và…. nổi cô đơn

Em đã về cùng với phôi pha
Bờ xưa lặng lẽ sống vỗ xa
Cỏ xưa lối cũ vàng trong nắng
Một thoáng buồn quanh góc phố già .

[Theo vòng gió tết-VDL]

Võ Đình Lang

RỒI SẼ CÓ MỘT NGÀY, CHA MẸ BẠN PHẢI RA ĐI...

PHÂN ƯU

Cựu học sinh Hải Long vô cùng thương tiếc báo tin:

Ông LÂM BÁ PHÁT - Pháp danh MINH GIÁC, sinh năm 1945,

 là chồng của Cô Nguyễn Thị Sen.

Sau cơn bệnh hiểm nghèo đã từ trần vào lúc:

21 giờ 20 - Thứ ba, ngày 03/11/2015 (ngày 22 tháng 9 năm Ất Mùi), hưởng thọ 72 tuổi.

Nhập quan lúc 13 giờ 00 - Thứ tư, ngày 04/11/2015 (ngày 23 tháng 9 năm Ất Mùi).

Động quan lúc 07 giờ 30' - Thứ sáu, ngày 06/11/2015 (ngày 25 tháng 9 năm Ất Mùi).

Hỏa táng tại Trung Tâm Hỏa Táng Bình Hưng Hòa.

Thầy, Cô cùng cựu học sinh Hải Long thành kính phân ưu.

 Cầu mong hương hồn Ông sớm siêu thoát.

PHÂN ƯU

PHÂN ƯU

Nhận được tin buồn Cụ Bà Phan Thị Mùi.

 Sinh năm : 1916 Thân Mẫu của:
  Cao Thị Mỹ (cựu học sinh Hải Long lớp thứ tư);
Cao Hoàng Yến (cựu học sinh Hải Long lớp thứ bảy).

Từ trần năm 2015; tại Alhambra Hospital, Alhambra, Ca, USA; hưởng thọ 99 tuổi. 

  
  Lễ di quan lúc 11 giờ 15' ngày 02 tháng 11 năm 2015 nhằm ngày 21 tháng 9 năm Ất Mùi. Hạ huyệt lúc 12 giờ 15' - 12 giờ 45' cùng ngày. 

An táng tại Rose Hill Park, 3888 Workman mill Road, Whittier, Ca 91601

Thầy Cô, cựu học sinh Hải Long, bạn bè và thân hữu xin chân thành chia buồn cùng tang quyến.

Thành kính cầu nguyện hương linh cụ Bà sớm về cõi Phật.

Chỉ Chừng Đó Thôi - Don Hồ

Places to visit in MNé

Giới thiệu những nơi đến khi ghé thăm MNé,mặc dù có vài nơi không còn nữa hay có vài nơi mới có tên sau này .

THẦY & TRÒ .

Cá cơm xốt cay với đậu phộng - Thành Phố Hôm Nay [HTV9 – 04.07.2015]

Hôm nay trời lành lạnh vì sang mùa Thu,thèm món Cá Cơm kho tỏi ớt lúc còn nhỏ thường hay ăn,
Xem Youtube thấy cô này chế món Cá Cơm thấy hơi lạ,nhưng chắc chắn sẻ ngon.
Chia sẻ cùng BCCB xem cách xào món Cá Cơm mới.

NHỮNG HÌNH ẢNH MŨI NÉ NGÀY XƯA...

Lục Thị Đậu - người mở đường Phan Thiết - Mũi Né

Lục Thị Đậu - người mở đường Phan Thiết - Mũi Né

BT- “Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo/ Nền cũ lâu đài bóng tịch dương” (*), có điều gì đó bâng khuâng khi đi lại con đường Phan Thiết - Mũi Né. Đường xưa, xe ngựa cũ không còn, nhưng khó lòng quên được người  phụ nữ bằng công sức và tiền bạc đã mở con đường này.

 Tấm bia đá và người quá cố
   “Tôi là Lục Thị Đậu nghiệp chủ, chánh quán Khánh Thiện, trú quán Phú Trinh, ở tại đường Hải Thượng Lãn Ông - Phan Thiết đứng dựng bia này để kể lại cuộc đời dĩ vãng của tôi từ lúc sơ sanh đến lúc trưởng thành...”. 
   Lục Thị Đậu là ai? Vì sao người phụ nữ  họ Lục lại tự dựng bia kể về mình? Bia được lập năm 1958, đến nay gần 60 năm. Thời gian gần phủ mờ tất cả. Một buổi sáng tôi đã không khỏi tò mò để quyết định đi tìm chân dung người đàn bà họ Lục, người mà cha chú của tôi kể: Có nhiều công tích trong việc mở đường Phan Thiết - Mũi Né.

Bất hạnh và bươn chãi

   Một ngày  mùa hè năm 1888, khi ấy lịch âm là ngày 26/6. Ở  Khánh Thiện - một làng biển nhỏ của Mũi Né, nhiều người biết chuyện một phụ nữ nghèo, vợ của một người đàn ông họ Lục, từ Chợ Lầu (khi ấy gọi là Phan Lý Chàm) vào gánh cá mướn, vừa sinh đứa con gái.  Con bé nom bụ bẫm, vừa ra khỏi lòng mẹ đã khóc thét, khóc kéo dài. Mẹ con bé muốn dỗ con nhưng  chị ta không còn sức vì không cầm được đường huyết. Một thời gian ngắn sau, mẹ bé gái qua đời. Mất mẹ, không sữa, bé càng khóc. Một phụ nữ đứng tuổi là chị của mẹ bé gái quyết định bồng cháu đi xin sữa, cháo loãng. Thời gian trôi đi. Khi  Đậu được 8 tuổi, người cha, lúc này đã có  vợ mới muốn đưa con gái về nuôi. Thế nhưng chỉ được một  vài năm, Đậu phải xin về lại bên nội vì… như ca dao cổ thường nói: “Mấy đời bánh đúc có xương, mấy đời mẹ ghẻ mà thương con chồng ”.

Bà Lục Thị Đậu chụp trước năm 1969

   Năm 1905, Lục Thị Đậu tròn 17 tuổi. Nước da cô đen giòn vì suốt ngày hứng gió biển, nhưng môi lúc nào cũng đỏ mọng, mắt lá răm nhìn ai cứ như thăm thẳm, rõ là thu hút. Đậu còn được trời cho sức khỏe. Tuy cùng  gánh cá như mọi người, nhưng người ta chỉ vài ba gánh đã mệt,  còn Đậu rõ ràng trên chục gánh  vẫn chạy phăm phăm. Những gia đình có con trai trong làng đánh tiếng,  nhờ mối mai hỏi Đậu cho con họ, nhưng bà nội chỉ muốn gả Đậu cho con trai ông Hương Nhu ở làng Thiện Khánh kề bên (Hàm Tiến ngày nay). Ngày Đậu lấy con trai ông Hương Nhu, đám rước đi tới đâu, người ta đổ ra xem đến đó. Ai cũng mừng cho Đậu. 
   Thế nhưng, đôi vợ chồng trẻ ấy đã đứt gánh chỉ sau một năm vì chồng Đậu không may bị bệnh nặng qua đời. 2 - 3 năm sau,  Lục Thị Đậu  xin về lại với nội. Làng Thiện Khánh năm ấy lại có thêm  đợt người từ các nơi đổ về làm biển. Nhà bên cạnh có anh Lương Trân, lúc nào thấy Đậu cũng  nhìn trân trân. Hàng xóm nói với nội: “Bà ơi, con Đậu nó đứt gánh nửa đường, nay có  người thương bà nên cho nó tái giá”. Nội nghe phải, đồng ý. Năm 1908, Đậu và người thanh niên nhà bên nên duyên chồng vợ. Ngày ra riêng, nội cho Đậu  một quan tiền, một giạ gạo,  dặn hai cháu cố gắng bươn chãi, đùm bọc, thương yêu nhau. Đó là những ngày cực kỳ khó nhọc như bà Lục Thị Đậu kể trên văn bia: “Hết sức nghèo khổ, thiếu trước hụt sau, thậm chí thiếu nợ, ngày nào chủ nợ cũng kéo đến đòi”.

 Tạo dựng cơ nghiệp

    Đôi vợ chồng trẻ làm đủ việc kiếm sống. 5 giờ sáng cô Đậu  thức dậy. Hai vợ chồng cùng tráng bánh.  Hết bánh quay sang  chiên cá bán chợ chiều. Ông Lương Trân thương vợ làm hết mọi việc nặng nhọc. Ông chỉ có một việc không đồng ý với vợ là cô quá tiết kiệm. Bữa ăn  nhà họ thường chỉ có cá. Cá kho nhiều nước để chấm rau luộc. Có lúc  gần nửa tháng, số cá mua 2 xu  vẫn còn nguyên trong nồi...  Tuy vậy, với bên chồng cũ, hàng xóm láng giềng, cô Đậu  hết sức nhiệt tình, sẵn sàng giúp đỡ người ngặt nghèo, ốm đau.

   Bà kể:“ Vợ chồng  hết sức cần kiệm, được 2.000 đồng nhưng phải vay thêm 1.000 đồng… Mẹ chồng cũ cho mượn thêm 300, tổng cộng tất cả 3.300 đồng. Nhờ số tiền ấy, vợ chồng tôi tạo được lều cá đầu tiên, vốn là tài sản của bà Tư  Mũi Né bán lại. Ngay lúc ấy, cha chồng cũ bán chịu cho 2 chiếc ghe cá, gặp lúc cá muối mắm có giá, chúng tôi  càng  cố  làm ăn để thêm phát đạt. Tuy vậy, chúng tôi còn phải tự lực chưa dám mướn người ở. Thí dụ, khi đổ xác mắm phải đợi đến nửa đêm, và phải mướn một ông già với tiền công 2 cắc để ổng  xúc xác (mắm), chuyền cho tôi để tôi đội ra biển đổ”. Bà đã viết như thế về những ngày đầu tạo dựng cơ nghiệp của mình.

   Người dân làng Khánh Thiện thấy vợ chồng Đậu chịu khó làm ăn, làm đâu được đó nên tin tưởng bán nợ nước mắm. Đậu chở số nước mắm ấy vào Sài Gòn bán, rồi mua hàng hóa chở về.  Sau khi có tiền thu từ hàng hóa, cô mới đem trả cho người bán  nước mắm ban đầu. Với cách kinh doanh như vậy, dần dà cô Đậu  tích lũy được một số vốn để mở rộng kinh doanh ở nhiều lĩnh vực. Cô Đậu trở nên giàu có nhất nhì xứ Phan Thiết và dân làng thường gọi cô là bà Hòa Chánh (từ đây trở đi, gọi như thế). Bằng tài năng kinh doanh, bà Hòa Chánh  tiếp tục duy trì sự giàu có  từ thập niên 30 đến thập niên 60 của thế kỷ XX.

Bậc nhất xứ Phan

   Năm 1932, Phan Thiết được chính quyền thuộc địa chủ trương kiến thiết lại để phù hợp với tính chất là thủ phủ của một tỉnh quan trọng của Trung Kỳ bấy giờ. Khi ấy, chính quyền thuộc địa kêu gọi và hỗ trợ những thương gia, nhất là các thương gia địa phương, mở đường, xây phố, lập chợ... Nhiều phố xá và chợ búa ở Phan Thiết được xây giai đoạn này như: chợ Gò, Đồn, chợ Lớn...

   

   Bà Hòa Chánh từ Mũi Né vào Phan Thiết mua hơn 20 căn nhà phố trên đường Hải Thượng Lãn Ông - đường phố chính của Phan Thiết thời ấy - để cho thuê. Cũng từ đấy, bà chính thức bước chân vào lĩnh vực bất động sản. Đến cuối thập niên 50, tại Phan Thiết, bà Hòa Chánh có hơn 100 căn nhà phố nằm trên các tuyến đường chính, khu thương mại: Lý Thường Kiệt, Nguyễn Thái Học, Nguyễn Hoàng (Lê Hồng Phong ngày nay), Trương Công Định, Yersin, khu chợ củi... Bà cũng vào La Gi mua 30 căn nhà phố ngay tại khu chợ mới. Tại Sài Gòn, bà có 25 căn nhà phố trên các tuyến đường phố chính như: Hùng Vương, Nguyễn Cư Trinh, Bến Chương Dương... và một xưởng cưa tại Gò Vấp. Ở làng Khánh Thiện (Mũi Né) quê hương mình, năm 1962 bà cho xây 20 căn nhà phố lầu đầu tiên. Dãy phố này có thể nói là hiện đại nhất tại Mũi Né thập niên 60 - 70. Không chỉ kinh doanh lĩnh vực đất đai, bà còn là cổ đông lớn của Hãng hàng không Air Vietnam và Công ty Dentaco chuyên kinh doanh máy cày, máy kéo lớn nhất Sài Gòn.

   Ngoài ra, quá trình tìm hiểu tư liệu về cuộc đời bà, chúng tôi hết sức bất ngờ về hàng trăm mẫu (hecta) đất đai, ruộng vườn mà bà sở hữu. Đa số đất ấy ở: Hàm Thắng, Hàm Đức, Hồng Sơn, Ma Lâm, Hàm Liêm... Bà Hòa Chánh còn bỏ tiền ra mua đất của Chính phủ rồi khai hoang, vỡ hóa thành ruộng. Bởi vậy bà có một kho lúa rất lớn tại  khu 60 Hải Thượng Lãn Ông mà người dân Phan Thiết thời đó ai cũng biết.

Mở đường, xây trường,...

   Từ trước thập niên 30 thế kỷ XX, mọi giao thương từ Mũi Né đi các nơi khác chủ yếu bằng đường biển. Do đặc thù Mũi Né là bãi ngang nên tàu thuyền muốn vào Mũi Né chỉ thuận lợi trong 6 tháng mùa gió Nam (nồm), đến mùa gió Bắc (bấc) thì hết sức khó khăn. Đường bộ từ Phan Thiết đi Mũi Né chỉ có đường mòn để đi bộ hoặc đi ngựa. Do đường mòn lắm cát và không an toàn vì trộm cướp nên ít người mạo hiểm đi. Xuất phát từ những lý do đó, bà Hòa Chánh đề xuất chính quyền thuộc địa để bà làm con đường xe hơi từ Phan Thiết đi Mũi Né. Thời đó, thi công chủ yếu bằng sức người, lại thi công trên địa hình gió cát nên phải mất 3 năm sau mới hoàn thành xong tuyến đường gần 20km này. Năm 1922(?), việc khánh thành con đường xe hơi Phan Thiết đi Mũi Né là một sự kiện quan trọng ở Trung Kỳ. Trước hành động nghĩa hiệp này, triều đình Huế ân tặng cho bà Hòa Chánh bốn chữ “Hào Nghĩa Khả Gia”.

Đường Mũi Né ngày xưa.

   

   Có đường xe hơi rồi nhưng thời đó người dân các làng Khánh Thiện, Thạch Long, Long Sơn (Mũi Né) chỉ có một trường tiểu học công lập.  Chỉ có học sinh nhà khá giả mới có điều kiện vào Phan Thiết ở trọ theo học trung học. Do vậy,  học sinh  học trung học ở Mũi Né rất ít. Thương người dân quê mình, năm 1942, bà Hòa Chánh xây dựng Trường trung học Hải Long rồi giao lại cho chính quyền quản lý. 

Trường trung học Hải Long ngày xưa.

   Nhiều thế hệ học sinh Mũi Né, giai đoạn 1942 - 1970 đều nhớ tấm bia ở sân Trường trung học Hải Long, ghi dòng chữ “Bà Lục Thị Đậu phụng cúng”. Nghĩa cử này của bà  được Hoàng đế Bảo Đại ân tặng “Nhị Hạng Long Bội Tinh”. Ngoài ra, không chỉ lập trường học ở Mũi Né, bà còn xây trường tiểu học tại Phú Hài, được chính quyền sở tại cho phép khai khẩn đất đai để xây chùa ở khu vực Lầu Ông Hoàng ngày nay....

   ... Cả một đời tần tảo, làm giàu cho mình và đóng góp cho xã hội nhiều điều hay, bà Hòa Chánh xứng đáng được người đời ghi nhớ. Bà mất năm 1974, thọ 86 tuổi, được an táng trong phần mộ của gia đình  tại phường Phú Hài (Phan Thiết).

Nhà mộ gia đình bà Lục Thị Đậu.

 LÊ HUÂN (Báo BÌNH THUẬN Online )

(*): Trích thơ “Thăng Long thành hoài cổ” của Bà Huyện Thanh Quan. Ý nói đến “sự vật đổi sao dời”, không có gì vững bền trước thời gian.

   Đây là con đường khởi đầu đến một địa danh mà khi ấy ít ai biết đến. Đến năm 1989, đoạn từ Phan Thiết về Mũi Né gần như trở thành một con đường đất đỏ bụi mờ, gian khổ, nhựa bị nứt tách loang lổ. Xe chạy sát bên lề, ì ạch, nghiêng ngả, khách ngồi đã quen thở lên thở xuống, chẳng ai nói gì, rồi đến đoạn đường cát mịn dày xe lún không qua được, hành khách phải xuống bớt, lơ xe lấy 2 thanh gỗ hoặc 2 vỉ sắt để ở hai bánh xe trước, tài xế cố nhấn ga cho xe vượt qua.
   Thỉnh thoảng, xe ghé dọc đường bỏ hàng cho quán xá,10 phút một/ lần, xe đi mãi cho đến trời đổ tối thì đến Mũi Né. Hồi đó, chưa có xe ôm. Phương tiện duy nhất là xe than (xe chạy bằng một bình than to để phía đuôi xe được che chắn cho than khỏi bắn vào hành khách), gắn biển giao thông 5 km/giờ. Đó là đường từ Phan Thiết đi Mũi Né nhé, còn từ Mũi Né đi Hòn Rơm thì hoàn toàn chưa có gì; khách muốn đến Hòn Rơm là một vấn đề lớn vì phải vượt rất nhiều đồi cát giữa cái nắng cháy da.

  

    Vậy nhưng đường đi Mũi Né hồi đó đẹp lắm, một bên là đồi cát đỏ, bụi cây xanh lô nhô, một bên là biển rộng nước xanh, sóng vỗ miên man vào bờ, đến những quãng đường không có nhà dân chỉ thấy toàn cát trắng, vài bụi cây cô quạnh màu xanh thẫm, chơ vơ. Hàng cây xương rồng mọc thành mấy lớp chạy suốt theo bờ biển, những cành cây hoang dại nhô ra đường đập vào thành xe.

   Rồi sau sự kiện nhật thực năm 1995: Mũi Né như cô công chúa ngủ trong rừng tỉnh giấc, khoác chiếc áo du lịch vội vàng. Cánh xe ôm đông hơn, những con đường mới mở thẳng tắp rộng thênh thang tách đồi cát mênh mông thành con đường tráng nhựa, lề đường lót gạch. Các khu nghỉ dưỡng chạy nối tiếp nhau mang đủ phong cách Âu, Á, Mỹ La-tinh...

Mũi Né đã thay đổi cho kịp trào lưu văn minh hiện đại nhưng ký ức ngày xưa về một con đường của thuở hồng hoang vẫn còn đấy... (Dulichgo)

Nhớ Mũi Né xưa

Học Sinh Hải Long Hành Khúc

Mời các bạn cùng nghe lại ,